വാഷിംഗ്ടൺ/ടെഹ്റാൻ: സംഘർഷങ്ങളെ തുടർന്ന് അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ ഒപ്പുവെച്ചിരുന്ന താൽക്കാലിക സമാധാന ധാരണാപത്രം (MoU) പൂർണ്ണമായി തകർന്നു. ഇരുപക്ഷവും തമ്മിലുള്ള ചർച്ചകൾ പരാജയപ്പെട്ടതോടെ തിങ്കളാഴ്ചയോടെ കരാറിൻ്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ചതായി ഔദ്യോഗിക വൃത്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു. ഫെബ്രുവരി 28-ന് ആരംഭിച്ച ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന് താൽക്കാലിക ശമനമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങളോടെ മേഖല വീണ്ടും കടുത്ത യുദ്ധഭീതിയിലായിരിക്കുകയാണ്.പാകിസ്താൻ്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ജൂൺ 17-നാണ് യു.എസ് പ്രസിഡൻ്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപും ഇറാൻ പ്രസിഡൻ്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാനും 14 ഇന ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചത്. 60 ദിവസത്തെ സമാധാന ചർച്ചകൾക്കും ശാശ്വത പരിഹാരത്തിനുമുള്ള ഒരു തുടക്കമായിരുന്നു ഈ കരാർ. ലെബനൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ മുന്നണികളിലും സൈനിക നടപടികൾ ഉടനടി അവസാനിപ്പിക്കുക, 30 ദിവസത്തിനകം യു.എസ് നാവിക ഉപരോധം പിൻവലിക്കുക, ഇറാന് മേലുള്ള ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കുക, ഇറാൻ്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനായി 300 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ പാക്കേജ് അനുവദിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ. പകരം ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്യാനും ആണവായുധങ്ങൾ നിർമ്മിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പുനൽകാനും ഇറാനും സമ്മതിച്ചിരുന്നു.എന്നാൽ, നയതന്ത്ര വിദഗ്ധരുടെ പങ്കാളിത്തമില്ലാതെ തയ്യാറാക്കപ്പെട്ട കരാറിലെ അവ്യക്തമായ വാചകങ്ങളും കഠിനമായ വ്യവസ്ഥകളുമാണ് പരാജയത്തിന് കാരണമായതെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായ മൂന്ന് പ്രധാന തർക്കങ്ങൾ1.ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണം (Article 5): കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന് സുരക്ഷിത പാതയൊരുക്കാൻ കരാർ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ ഏത് പാത ഉപയോഗിക്കണമെന്നതിൽ തർക്കമുണ്ടായി. ഒമാൻ അതിർത്തിയിലൂടെയുള്ള യു.എസ് പിന്തുണയുള്ള പാതയെ മറികടന്ന്, തങ്ങളുടെ തീരത്തുകൂടിയുള്ള പാത മാത്രമേ അനുവദിക്കൂ എന്ന് ഇറാൻ നിലപാടെടുത്തു. തുടർന്ന് ഇറാൻ്റെ നിർദ്ദേശം ലംഘിച്ച കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ആക്രമണമുണ്ടായി.2. ഇസ്രായേലിൻ്റെ ആക്രമണവും ലെബനൻ വിഷയവും (Article 1): എല്ലാ മുന്നണികളിലും യുദ്ധം നിർത്താൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും കരാറിൽ ഇസ്രായേലിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശമില്ലായിരുന്നു. ലെബനൻ്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഭാഗവും കൈയടക്കി വെച്ച് ഹിസ്ബുള്ളയെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം തുടർന്നത് കരാറിൻ്റെ ലംഘനമാണെന്ന് ഇറാൻ വാദിച്ചപ്പോൾ യു.എസ് ഇത് അംഗീകരിച്ചില്ല.3. പുനർനിർമ്മാണ ഫണ്ട് (Article 6): ഇറാൻ്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനായുള്ള 300 ബില്യൺ ഡോളർ ആര് നൽകുമെന്നോ, അത് എങ്ങനെ ചിലവഴിക്കുമെന്നോ കരാറിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നില്ല. കൂടാതെ യു.എസ് ഉപരോധങ്ങൾക്ക് പുറമെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കുമോ എന്നതിലും അവ്യക്തത തുടർന്നു.ആക്രമണ പ്രത്യാക്രമണങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ച 10 ദിനങ്ങൾകരാർ ഒപ്പിട്ട് വെറും പത്ത് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോയി. ജൂൺ 25-ന് ഒമാൻ തീരത്ത് വെച്ച് ‘എവർ ലവ്ലി’ എന്ന സിംഗപ്പൂർ വാണിജ്യ കപ്പലിന് നേരെ ആക്രമണമുണ്ടായതാണ് സ്ഥിതിഗതികൾ വഷളാക്കിയത്. ആക്രമണത്തിന് പിന്നിൽ ഇറാനാണെന്ന് യു.എസ് ആരോപിച്ചു. തൊട്ടടുത്ത ദിവസം (ജൂൺ 27) ഇറാൻ്റെ തീരദേശ മിസൈൽ-ഡ്രോൺ സംഭരണ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ യു.എസ് സെൻട്രൽ കമാൻഡ് ശക്തമായ വ്യോമാക്രമണം നടത്തി.ഇത് കരാറിൻ്റെ ലംഘനമാണെന്ന് ആരോപിച്ച ഇറാൻ, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെയും ജോർദാനിലെയും യു.എസ് സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെയും ഊർജ്ജ സംഭരണ ശാലകൾക്ക് നേരെയും ശക്തമായ പ്രത്യാക്രമണം നടത്തി. ജൂലൈ 7-ഓടെ കരാർ ‘അവസാനിച്ചതായി’ ഡോണൾഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും യു.എസ് ആക്രമണം ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.
കരാർ തകർന്നതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കൻ മേഖലയിലെ പൊതുസംവിധാനങ്ങളെയും ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളെയും ലക്ഷ്യം വെച്ച് ആക്രമണം നടത്തിയതായി ടെഹ്റാൻ ആരോപിച്ചു. പുതുതായി ആരംഭിച്ച ഈ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇതുവരെ കുറഞ്ഞത് 50 പേരെങ്കിലും കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഇറാനിയൻ വൃത്തങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കി. ധാരണാപത്ര പ്രകാരമുള്ള എല്ലാ വാഗ്ദാനങ്ങളും യു.എസ് പരസ്യമായി ലംഘിച്ച പശ്ചാത്തലത്തിൽ, കരാർ വ്യവസ്ഥകളിൽ നിന്നുള്ള തങ്ങളുടെ പൂർണ്ണമായ പിന്മാറ്റം ഇറാനും ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അമേരിക്കയുമായി നേരിട്ടുള്ള എല്ലാ ചർച്ചകളും അവസാനിപ്പിച്ച ഇറാൻ, നിലവിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൻ്റെ ഭാവി ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒമാനുമായി ചർച്ചകൾ നടത്തിവരികയാണ്; അതേസമയം ഇരുരാജ്യങ്ങളെയും വീണ്ടും ചർച്ചയ്ക്ക് എത്തിക്കാൻ പാകിസ്താൻ ഇപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നുമുണ്ട്.കരാർ ഒപ്പിട്ട് ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കകം യു.എസ് അത് വ്യാപകമായി ലംഘിച്ചതിനാൽ, 60 ദിവസത്തെ ചർച്ചാ കാലാവധി എന്ന നിബന്ധനയ്ക്ക് ഇനി യാതൊരു പ്രസക്തിയുമില്ലെന്ന് ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് ഇസ്മായിൽ ബാഗേയ് വ്യക്തമാക്കി. അമേരിക്കയുടെ കടുത്ത ലംഘനങ്ങൾ കാരണം പുതിയ ചർച്ചകളൊന്നും തന്നെ ആരംഭിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ലെന്നും, അതുകൊണ്ടുതന്നെ സമയപരിധിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ പൂർണ്ണമായും അപ്രസക്തമായെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഇതോടെ, ഒരു താൽക്കാലിക സമാധാനത്തിന് വഴിതുറക്കുമെന്ന് കരുതിയ ധാരണാപത്രം പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെടുകയും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വഴിമുട്ടുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു.
ഇരുപക്ഷവും തങ്ങളുടെ നിലപാടുകളിൽ കടുത്ത ശാഠ്യം തുടരുന്നതിനാൽ ഈ ധാരണാപത്രം പുതുക്കാനോ അല്ലെങ്കിൽ പുതിയൊരു സമാധാന കരാറിലെത്താനോ ഉള്ള യാതൊരു സൂചനയും നിലവിലില്ലെന്ന് യു.എസ് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിലെ മുൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ജോയി ഹുഡ് നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന് മേൽ പൂർണ്ണ പരമാധികാരം വേണമെന്ന ഇറാൻ്റെ കടുത്ത വാദമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന തടസ്സം. എങ്കിലും, അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പലുകൾക്ക് ഈ കടലിടുക്കിലൂടെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാൻ ഇറാൻ അനുമതി നൽകുകയാണെങ്കിൽ, പകരം അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ നാവിക ഉപരോധവും എണ്ണ കയറ്റുമതി വിലക്കും നീക്കാൻ ഡോണൾഡ് ട്രംപ് തയ്യാറായേക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം പ്രവചിക്കുന്നു.
