ഡോ. മധു നമ്പ്യാർ
ന്യൂഡൽഹി: പാസ്‌പോർട്ടിലെ ഒരു സ്റ്റാമ്പ് യാത്രയുടെ ഓർമ്മ മാത്രമല്ല, ഒരു മനുഷ്യൻ എത്ര ദൂരം സഞ്ചരിച്ചു എന്നതിന്റെ അടയാളം കൂടിയാണ്. എന്നാൽ ഭൂമിയിലെ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെയും അതിർത്തി കടന്നതിന്റെ തെളിവല്ലാത്ത, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 400 കിലോമീറ്റർ അകലെ ലഭിക്കുന്ന ഒരു പാസ്‌പോർട്ട് സ്റ്റാമ്പുണ്ട്. അതാണ് അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയമായ International Space Station (ISS)-ൽ നിന്നുള്ള അപൂർവ സ്റ്റാമ്പ്. ഈ അപൂർവ അടയാളം പങ്കുവെച്ചിരിക്കുകയാണ് ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരി ഗ്രൂപ്പ് ക്യാപ്റ്റൻ ശുഭാംശു ശുക്ല.
2025-ൽ Axiom-4 ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിലെത്തിയ ശുഭാംശു ശുക്ല, ബഹിരാകാശത്തെത്തുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ സന്ദർശകനായി ചരിത്രത്തിൽ ഇടം നേടി. 2025 ജൂൺ 26-ന് Axiom-4 പേടകം ISS-ലേക്ക് ഡോക്ക് ചെയ്തു. ഏകദേശം 18 ദിവസത്തെ ദൗത്യത്തിനുശേഷം ജൂലൈ 15-ന് അദ്ദേഹം ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങി. ദൗത്യത്തിൽ പൈലറ്റായിരുന്ന ശുക്ല ബഹിരാകാശ ജീവിതത്തിലെ നിരവധി അനുഭവങ്ങൾ പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പങ്കുവെച്ചിരുന്നു.
സാധാരണ പാസ്‌പോർട്ട് സ്റ്റാമ്പുകൾ ഒരു രാജ്യത്ത് പ്രവേശിച്ചതിന്റെയോ അവിടെനിന്ന് പുറത്തുകടന്നതിന്റെയോ രേഖയാണ്. എന്നാൽ ISS-ലെ സ്റ്റാമ്പിന് അതിൽനിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായൊരു കഥയാണുള്ളത്. ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്വന്തം സ്റ്റാമ്പ് അവിടെയുള്ള ജീവനക്കാർക്ക് ലഭ്യമാണ്. കത്തുകൾ, ദൗത്യസ്മരണികകൾ, ചിലപ്പോൾ പാസ്‌പോർട്ട് പേജുകൾ എന്നിവയിൽ ഈ സ്റ്റാമ്പ് പതിപ്പിക്കാറുണ്ടെന്ന് ശുക്ല തന്റെ കുറിപ്പിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഈ സ്റ്റാമ്പിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അതിന്റെ സ്ഥാനം തന്നെയാണ്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെയും അധീനതയിലുള്ള പ്രദേശമല്ല ISS. അതിനാൽ വിമാനത്താവളത്തിലെ പോലെ ഇവിടെ ഇമിഗ്രേഷൻ കൗണ്ടറുകളില്ല; വിസ ഓൺ അറൈവലുമില്ല. എന്നാൽ അവിടെയെത്താൻ വേണ്ടത് സാധാരണ യാത്രയല്ല—ഏകദേശം 28,000 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ ഭൂമിയെ ചുറ്റുന്ന ഒരു ബഹിരാകാശ യാത്രയാണ്.
ISS-ന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലെ മറ്റൊരു അത്ഭുതമാണ് ഒരു ദിവസത്തിൽ കാണാൻ കഴിയുന്ന സൂര്യോദയങ്ങളുടെ എണ്ണം. മണിക്കൂറിൽ ഏകദേശം 28,000 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ ഭൂമിയെ ചുറ്റുന്നതിനാൽ, ബഹിരാകാശ നിലയത്തിലുള്ളവർക്ക് ഏകദേശം 90 മിനിറ്റിൽ ഒരിക്കൽ പകൽ-രാത്രി മാറ്റം അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ 24 മണിക്കൂറിനിടെ ഏകദേശം 16 സൂര്യോദയങ്ങളും 16 സൂര്യാസ്തമയങ്ങളും കാണാൻ കഴിയും. ഭൂമിയിൽ ഒരു ദിവസം ഒരേയൊരു സൂര്യോദയം കാണുന്ന മനുഷ്യന് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും പ്രയാസമുള്ള കാഴ്ചയാണിത്. ശുക്ലയുടെ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞാൽ, “16 സൂര്യോദയങ്ങൾ, കാഴ്ചയിൽ അതിരുകളൊന്നുമില്ല.”
ഈ സ്റ്റാമ്പ് ലഭിച്ചവരുടെ എണ്ണം വളരെ കുറവാണ്. NDTVയുടെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ഇതുവരെ 300-ൽ താഴെ ആളുകൾ മാത്രമാണ് ISS സന്ദർശിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ സ്റ്റാമ്പ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അപൂർവമായ യാത്രാ സ്മരണികകളിലൊന്നായി മാറുന്നു.
പാസ്‌പോർട്ടിൽ ഒരു സ്റ്റാമ്പ് പതിയുമ്പോൾ സാധാരണയായി അത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തി കടന്നതിന്റെ ഓർമ്മയാണ്. എന്നാൽ ISS സ്റ്റാമ്പ് അതിനേക്കാൾ വലിയൊരു യാത്രയുടെ അടയാളമാണ്—രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾക്ക് മുകളിലൂടെ, ഭൂമിയെ പിന്നിലാക്കി ബഹിരാകാശത്തിലേക്ക് നടത്തിയ മനുഷ്യന്റെ യാത്രയുടെ അടയാളം.
ശുഭാംശു ശുക്ല പങ്കുവെച്ച ഈ അപൂർവ സ്റ്റാമ്പിന്റെ ചിത്രം സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടി. “Passport in space” എന്ന അതിശയവും “Most precious stamp in the universe” എന്ന വിശേഷണവുമൊക്കെയായിരുന്നു പ്രതികരണങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞത്.
ഒരു പാസ്‌പോർട്ട് പേജിലെ ചെറിയൊരു മുദ്രയ്ക്ക് ഇത്രയും വലിയൊരു കഥ പറയാനാകുമെന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഈ ബഹിരാകാശ സ്റ്റാമ്പ്. ഭൂമിയിലെ രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾ കടന്നുപോകുന്ന യാത്രകൾക്ക് പാസ്‌പോർട്ട് ആവശ്യമാണെങ്കിൽ, അതിർത്തികളില്ലാത്ത ബഹിരാകാശത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ചരിത്രമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സ്റ്റാമ്പ്.
