അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നരായ വനിതകളിൽ ഒരാളായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട എലിസബത്ത് ഹോംസ് ഇന്ന് ജയിലിനുള്ളിലാണ്. തട്ടിപ്പുകേസിൽ 11 വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ അനുഭവിക്കുന്ന എലിസബത്ത് തടവറയിൽ നിന്നും വാർത്തകളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നുണ്ട്.
രക്തപരിശോധന വേഗത്തിലും എളുപ്പത്തിലും എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ച സ്റ്റാർട്ടപ്പായ തെറാനോസിലൂടെയാണ് എലിസബത്ത് ഹോംസ് ലോകശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. പക്ഷേ ഇവരുടെ പരിശോധനയ്ക്കുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ കൃത്യമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലെന്ന് 2015ൽ ദി വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ നടത്തിയ അന്വേഷണാത്മക റിപ്പോർട്ട് വെളിപ്പെടുത്തിയതോടെ എലിസബത്തിന്റെ തട്ടിപ്പ് പുറത്തായി. പിന്നാലെ നടന്ന അന്വേഷണത്തിലാണ് എലിസബത്ത് പിടിയിലാകുന്നത്.
ഇവരുടെ ഉയർച്ചയും തകർച്ചയും ഇതിനകം നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾക്കും സിനിമകൾക്കും ഡോക്യുമെന്ററികൾക്കും വിഷയമായിട്ടുണ്ട്. ശിക്ഷാവിധിക്കെതിരെ എലിസബത്ത് ഹോംസ് പലതവണ അപ്പീൽ നൽകിയെങ്കിലും അനുകൂല തീരുമാനമുണ്ടായില്ല. എന്നാൽ, ഈ നടപടികൾക്കിടെ ശിക്ഷാകാലാവധി പലതവണ കുറയ്ക്കപ്പെട്ടു.
എൻറോൺ കമ്പനിയിൽ എക്സിക്യൂട്ടീവായ ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഹോംസ്, കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി ജീവനക്കാരി നോയൽ ആൻ ഡൗസ്റ്റ് എന്നിവരുടെ മകളായി 1984 ഫെബ്രുവരി 3ന് വാഷിങ്ടൻ ഡി.സിയിലാണ് എലിസബത്ത് ഹോംസിന്റെ ജനനം. ഹൂസ്റ്റണിലാണ് പ്രധാനമായും എലിസബത്ത് വളർന്നത്. പഠനത്തിൽ മികവ് പുലർത്തിയിരുന്ന എലിസബത്ത് 2001ൽ സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാലയിൽ കെമിക്കൽ എൻജിനീയറിങ് പഠനത്തിന് ചേർന്നു. 2002ൽ സിംഗപ്പൂരിലെ ജീനോം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനിടെ സ്വന്തമായി സംരംഭം ആരംഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ 2003ൽ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു.
തുടർന്നാണ് തെറാനോസ് എന്ന കമ്പനി ആരംഭിച്ചത്. പരമ്പരാഗത രക്തപരിശോധനകൾക്ക് ആവശ്യമായ വലിയ അളവിലുള്ള രക്തത്തിനു പകരം ഏതാനും തുള്ളി രക്തം ഉപയോഗിച്ച് സമഗ്രമായ പരിശോധനകൾ നടത്താൻ കഴിയുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു കമ്പനിയുടെ ലക്ഷ്യം. ഇതിനായി എഡിസൺ എന്ന ഉപകരണവും അവതരിപ്പിച്ചു.
വാൾഗ്രീൻസ് ഫാർമസി ശൃംഖലയുമായി കരാറുണ്ടാക്കിയതോടെ കമ്പനിയുടെ രക്തപരിശോധനാ ഉപകരണങ്ങൾ സ്റ്റോറുകളിൽ എത്തിക്കാനുള്ള അവസരവും ലഭിച്ചു. ഹെർപീസ് പരിശോധനയ്ക്കായി തെറാനോസിന്റെ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് യുഎസ് ഫൂഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷന്റെ (FDA) അംഗീകാരവും ലഭിച്ചു. സിലിക്കൺ വാലിയിൽ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടിയ എലിസബത്ത് ഹോംസ്, കറുത്ത ടർട്ടിൽനെക്ക് വസ്ത്രങ്ങളും ഗാംഭീര്യമുള്ള ശബ്ദവും കൊണ്ട് ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ റൂപർട്ട് മർഡോക്ക്, മുൻ വിദ്യാഭ്യാസ സെക്രട്ടറി ബെറ്റ്സി ഡിവോസ്, വാൾട്ടൺ കുടുംബം, ഒറാക്കിളിന്റെ സഹസ്ഥാപകൻ ലാറി എലിസൺ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ തെറാനോസിൽ നിക്ഷേപം നടത്തിയിരുന്നു.
മുൻ യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറിയും ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവുമായ ഹെൻറി കിസിഞ്ചർ, മുൻ സ്റ്റേറ്റ്, ട്രഷറി, തൊഴിൽ സെക്രട്ടറി ജോർജ് ഷുൾട്സ്, മുൻ പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറിമാരായ ബിൽ പെറിയും ജെയിംസ് മാറ്റിസും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖരും കമ്പനിയുടെ ഡയറക്ടർ ബോർഡിലുണ്ടായിരുന്നു.2014 അവസാനത്തോടെ തെറാനോസിന്റെ മൂല്യം 9 ബില്യൻ ഡോളറിലെത്തി. കമ്പനിയിൽ 50 ശതമാനം ഓഹരിയുണ്ടായിരുന്ന എലിസബത്ത് ഹോംസിനെ അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നരായ വനിതകളിൽ ഒരാളായി ഫോർബ്സ് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
തെറാനോസിന്റെ സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ച് വലിയ പ്രതീക്ഷകളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും എഡിസൺ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ അവകാശപ്പെട്ട രീതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നില്ല. 2015 ഒക്ടോബറിൽ ദി വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ ജോൺ കാരിറൂ നടത്തിയ അന്വേഷണമാണ് കമ്പനിയുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ പൊളിച്ചത്. രക്തപരിശോധനാ ഉപകരണങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമതയെക്കുറിച്ച് കമ്പനി തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നൽകിയെന്നും സ്വന്തം സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചാണ് പരിശോധനകൾ നടത്തിയതെന്ന് അവകാശപ്പെട്ട പല സന്ദർഭങ്ങളിലും മറ്റ് കമ്പനികളുടെ ഉപകരണങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിച്ചതെന്നും റിപ്പോർട്ട് വെളിപ്പെടുത്തി.റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്നതിനു പിന്നാലെ യുഎസ് ഫൂഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷന്റെ സമ്മർദത്തെത്തുടർന്ന് തെറാനോസ് രക്തശേഖരണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രത്യേക ചെറുകുപ്പികളുടെ ഉപയോഗം നിർത്തി. നേരത്തേ അംഗീകാരം ലഭിച്ച ഹെർപീസ് പരിശോധനയ്ക്ക് മാത്രമായിരുന്നു ഇളവ്.
അതേ മാസം തന്നെ, തെറാനോസ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചെറുകുപ്പികളെ അംഗീകാരം ലഭിക്കാത്ത മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളെന്നാണ് എഫ്ഡിഎ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.റിപ്പോർട്ടിലെ ആരോപണങ്ങൾ എലിസബത്ത് ഹോംസ് നിഷേധിച്ചു. മാഡ് മണി പരിപാടിയിൽ സംസാരിക്കവേ, മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരെ ആദ്യം ഭ്രാന്തന്മാരായി കാണുകയും പിന്നീട് എതിർക്കുകയും ഒടുവിൽ അവർ ലോകത്തെ മാറ്റുകയും ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു അവരുടെ പ്രതികരണം. റിപ്പോർട്ടിനു പിന്നാലെ വാൾഗ്രീൻസുമായി മത്സരിക്കുന്ന സേഫ്‌വേ കമ്പനിയുമായുള്ള നിർദിഷ്ട കരാർ റദ്ദാക്കി.
2016 ഡിസംബറോടെ തെറാനോസിന്റെ പരിശോധനാ പരാജയങ്ങളും ആരോഗ്യ-സുരക്ഷാ ചട്ടങ്ങളുടെ ലംഘനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച കൂടുതൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ ദി വാഷിങ്ടൻ പോസ്റ്റ് പുറത്തുവിട്ടു.2016 ജനുവരിയിൽ, കലിഫോർണിയയിലെ നെവാർക്കിലുള്ള തെറാനോസിന്റെ ലബോറട്ടറി അഞ്ച് മേഖലകളിൽ സുരക്ഷാ ചട്ടങ്ങൾ പാലിച്ചില്ലെന്നും ഇത് രോഗികളുടെ ആരോഗ്യത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും അടിയന്തര ഭീഷണിയുണ്ടാക്കാമെന്നും യുഎസ് സെന്റേഴ്സ് ഫോർ മെഡികെയർ ആൻഡ് മെഡികെയ്ഡ് സർവീസസ് (CMS) അറിയിച്ചു.
അതേ വർഷം ജൂണിൽ, വാൾഗ്രീൻസ് തങ്ങളുടെ സ്റ്റോറുകളിലെ എല്ലാ തെറാനോസ് വെൽനസ് സെന്ററുകളുടെയും പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിക്കുകയും കമ്പനിയുമായുള്ള പങ്കാളിത്തം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ജൂലൈയിൽ, ഹോംസിന് രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് രക്തപരിശോധനാ കേന്ദ്രങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനോ ഉടമസ്ഥത വഹിക്കുന്നതിനോ വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയതായി ദി വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
2017ൽ അരിസോണ സംസ്ഥാനവും തെറാനോസിനെതിരെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് പണം തിരികെ നൽകുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസ് ഫയൽ ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരമായി നാല് മില്യൻ ഡോളറിലധികം നൽകാൻ കമ്പനി സമ്മതിച്ചു.2018 ജൂണിൽ ഹോംസിനും തെറാനോസിന്റെ മുൻ പ്രസിഡന്റും ഹോംസിന്റെ മുൻ പങ്കാളിയുമായിരുന്ന രമേഷ് സണ്ണി ബൽവാനിക്കും എതിരെ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 11 കുറ്റങ്ങൾ വീതം ചുമത്തി. രക്തപരിശോധനാ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കാര്യക്ഷമതയെക്കുറിച്ച് നിക്ഷേപകരെ തെറ്റിധരിപ്പിച്ചതും കമ്പനിയുടെ സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ പെരുപ്പിച്ചുകാട്ടിയതും വ്യാജരേഖകൾ ഉപയോഗിച്ചതും നിക്ഷേപം സമാഹരിക്കുന്നതിനായി കൃത്രിമ പ്രകടനങ്ങൾ നടത്തിയതുമായിരുന്നു പ്രധാന ആരോപണങ്ങൾ.
എലിസബത്ത് ഹോംസിനും ബൽവാനിക്കും പരിശോധനാ ഉപകരണങ്ങളുടെ കൃത്യതയിലും വിശ്വാസ്യതയിലും പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടെന്ന് അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും വിപണിയിലുള്ള മറ്റ് ഉപകരണങ്ങളുമായി മത്സരിക്കാൻ അവയ്ക്ക് കഴിയില്ലെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെ നിക്ഷേപകരെ തെറ്റിധരിപ്പിച്ചുവെന്നും പ്രോസിക്യൂഷൻ ആരോപിച്ചു. കുറ്റപത്രം പുറത്തുവരുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ എലിസബത്ത് ഹോംസ് തെറാനോസിന്റെ സിഇഒ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് രാജിവച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ കമ്പനി പിരിച്ചുവിട്ടു. തനിക്കെതിരായ എല്ലാ കുറ്റങ്ങളും എലിസബത്ത് ഹോംസ് നിഷേധിച്ചു.
2020 മധ്യത്തിൽ ആരംഭിക്കാനിരുന്ന വിചാരണ പല കാരണങ്ങളാൽ വൈകി. ജൂറിമാരിൽ ഒരാൾക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടിവന്നത്, കോവിഡ് സാഹചര്യം, കോടതിയിലെ സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങൾ, എലിസബത്ത് ഹോംസിന്റെ ഗർഭധാരണം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2021 ജൂലൈയിൽ എലിസബത്ത് ഹോംസും പങ്കാളി ബില്ലി ഇവാൻസുമായുള്ള ബന്ധത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ കുഞ്ഞായ വില്യമിന് ജന്മം നൽകി.
2021 അവസാനത്തോടെയാണ് വിചാരണ ആരംഭിച്ചത്. തെറാനോസിന്റെ പരാജയങ്ങൾക്ക് പ്രധാനമായും ഉത്തരവാദി ബൽവാനിയാണെന്നും അദ്ദേഹം തന്നെ അധിക്ഷേപിക്കുകയും മാനസികമായി നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നുവെന്നും എലിസബത്ത് ഹോംസ് വിചാരണയ്ക്കിടെ ആരോപിച്ചു. ഇത് തന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ ബാധിച്ചുവെന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാദം.
2022 ജനുവരിയിൽ, വയർ ഫ്രോഡിന്റെ മൂന്ന് കുറ്റങ്ങളിലും വയർ ഫ്രോഡ് നടത്താനുള്ള ഗൂഢാലോചനയുടെ ഒരു കുറ്റത്തിലും ഹോംസ് കുറ്റക്കാരിയാണെന്ന് ജൂറി കണ്ടെത്തി. നാല് തട്ടിപ്പുകുറ്റങ്ങളിൽ അവർ കുറ്റക്കാരിയല്ലെന്ന് വിധിച്ചു. ശേഷിച്ച മൂന്ന് കുറ്റങ്ങളിൽ ജൂറിയ്ക്ക് ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്താനായില്ല.
2022 നവംബറിൽ യുഎസ് ഫെഡറൽ കോടതി ജഡ്ജി എഡ്വേർഡ് ഡാവില എലിസബത്ത് ഹോംസിന് 11 വർഷവും മൂന്ന് മാസവും തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചു. ശിക്ഷയ്ക്കു ശേഷം മൂന്ന് വർഷത്തെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള മോചനവും വിധിയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. പ്രോസിക്യൂഷൻ ആവശ്യപ്പെട്ട 15 വർഷത്തെ തടവിനേക്കാൾ കുറവായിരുന്നു ഇത്. നല്ല പെരുമാറ്റത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹോംസിന്റെ തടവുശിക്ഷ പിന്നീട് ഒൻപത് വർഷമായി കുറച്ചു.
2023 ഏപ്രിലിൽ, തനിക്കെതിരായ ശിക്ഷാവിധി അന്യായമാണെന്ന് ആരോപിച്ച് എലിസബത്ത് ഹോംസ് അപ്പീൽ നൽകി. അപ്പീൽ പരിഗണിക്കുന്നതുവരെ ജയിലിൽ പോകുന്നത് ഒഴിവാക്കണമെന്നും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ജഡ്ജി ഡാവില ഈ ആവശ്യം നിരസിച്ചു. ശിക്ഷാവിധിക്കുശേഷം മെക്സിക്കോയിലേക്ക് പോകാൻ എലിസബത്ത് ഹോംസ് വൺവേ ടിക്കറ്റ് വാങ്ങിയിരുന്നുവെന്നും രാജ്യം വിടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന് അപ്പീലും തള്ളപ്പെട്ടു.
ശിക്ഷാവിധിക്കും അപ്പീൽ നടപടികൾക്കുമിടയിൽ എലിസബത്ത് ഹോംസ് രണ്ടാമത്തെ കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി. ഇൻവിക്ട എന്ന പേരുള്ള പെൺക്കുട്ടിയാണ് രണ്ടാമത്തെ കുഞ്ഞ്.2023 മേയ് 30ന് ടെക്സസിലെ ബ്രയാനിലുള്ള ഫെഡറൽ പ്രിസൺ ക്യാംപ് ബ്രയാൻ എന്ന കുറഞ്ഞ സുരക്ഷാ വിഭാഗത്തിലുള്ള വനിതാ ജയിലിൽ എലിസബത്ത് ഹോംസ് തടവുശിക്ഷ അനുഭവിച്ചുതുടങ്ങി. ജയിലിൽ കഴിയുന്നതിനിടെ, ദി റിയൽ ഹൗസ്‌വൈവ്സ് ഓഫ് സാൾട്ട് ലേക്ക് സിറ്റി പരിപാടിയിലൂടെ ശ്രദ്ധേയയായ ജെൻ ഷായുമായി എലിസബത്ത് ഹോംസ് സൗഹൃദത്തിലായതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു. ഷാ 2025ൽ മോചിതയായി.
പങ്കാളി ബില്ലി ഇവാൻസിനെയും രണ്ട് കുട്ടികളെയും ആഴ്ചയിൽ രണ്ടുതവണ ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾ സന്ദർശിക്കാൻ എലിസബത്ത് ഹോംസിന് അനുമതിയുണ്ട്. പിന്നീട്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 23ന് ടെക്സസിലെ ഡെൽ വാലിലുള്ള ഓസ്റ്റിൻ ട്രാൻസിഷണൽ സെന്റർ എന്ന ഹാഫ്‌വേ ഹൗസിലേക്ക് മാറാൻ എലിസബത്ത് ഹോംസിന് അനുമതി ലഭിച്ചു. ഈ മാറ്റത്തിന്റെ കൃത്യമായ കാരണം ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ, ശിക്ഷ ഇളവുചെയ്തതുമായി ഇതിന് ബന്ധമില്ലെന്നും അർഹത നേടിയതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് മാറ്റത്തിന് അനുമതി നൽകിയതെന്നും യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
